പോലീസ് ക്രൂരത ഔദ്യോഗിക കൃത്യമല്ല: FIR രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാൻ പട്‌ന ഹൈക്കോടതിയുടെ നിർദേശം

പോലീസ് ക്രൂരത ഔദ്യോഗിക കൃത്യമല്ല: FIR രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാൻ പട്‌ന ഹൈക്കോടതിയുടെ ശക്തമായ ഇടപെടൽ

            Adv. C.V. Manuvilsan

ഒരു പൗരന്റെ കാലുകൾ പോലീസ് മർദ്ദനത്തിൽ ഒടിഞ്ഞുവെന്ന ആരോപണം. പരാതി നൽകിയിട്ടും FIR ഇല്ല. പ്രതി ഒരു Station House Officer. ഇത്തരമൊരു സാഹചര്യത്തിൽ കോടതിയുടെ വാതിൽ തട്ടേണ്ടി വന്നപ്പോൾ പട്‌ന ഹൈക്കോടതി പറഞ്ഞത് ഒരു കേസിനുള്ള ഉത്തരവ് മാത്രമല്ല — നിയമവാഴ്ചയെക്കുറിച്ചുള്ള കനത്ത മുന്നറിയിപ്പാണ്.

പോലീസ് സ്റ്റേഷനിൽ പരാതി നൽകിയിട്ടും FIR രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാത്തത് നമ്മുടെ ക്രിമിനൽ നീതിന്യായ സംവിധാനത്തിൽ അപൂർവ സംഭവമല്ല. എന്നാൽ പരാതി തന്നെ ഒരു പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനെതിരെയാണെങ്കിൽ, സാധാരണ പൗരന്റെ അവസ്ഥ അതീവ ദുർബലമാകുന്നു. അധികാരത്തിന് മുന്നിൽ പൗരൻ നിശബ്ദനാകേണ്ടതാണോ, അതോ ഭരണഘടന അവന്റെ കൂടെ നിൽക്കുമോ എന്ന ചോദ്യത്തിനാണ് Manish Kumar v. The State of Bihar എന്ന കേസിൽ പട്‌ന ഹൈക്കോടതി ശക്തമായ മറുപടി നൽകിയത്.

ജസ്റ്റിസ് ജിതേന്ദ്ര കുമാർ അധ്യക്ഷനായ പട്‌ന ഹൈക്കോടതി, അന്നത്തെ Station House Officer-നെതിരെ FIR രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാൻ നേരിട്ട് ഉത്തരവിട്ടു. അതോടൊപ്പം, പ്രതി പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായതിനാൽ അന്വേഷണം Crime Investigation Department-ന് കൈമാറണമെന്നും കോടതി നിർദേശിച്ചു.

കേസിന്റെ പശ്ചാത്തലം

ഹർജിക്കാരന്റെ ആരോപണം അതീവ ഗുരുതരമായിരുന്നു. ബക്സറിലെ മുറാർ പോലീസ് സ്റ്റേഷനിലെ അന്നത്തെ SHO ആയിരുന്ന കമൽ നയൻ പാണ്ഡേ, ഹർജിക്കാരനെ ക്രൂരമായി മർദ്ദിച്ചുവെന്നും അതിന്റെ ഫലമായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ രണ്ട് കാലുകളും ഒടിഞ്ഞുവെന്നും പരാതി ഉന്നയിക്കപ്പെട്ടു.

ഹർജിക്കാരൻ ഒരു പ്രത്യേക ജാതിയിൽപ്പെട്ടയാളാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയതിനെ തുടർന്ന് SHO അശ്ലീല ഭാഷയിൽ അധിക്ഷേപിക്കുകയും തുടർന്ന് ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്തുവെന്നുമായിരുന്നു ആരോപണം. സംഭവത്തെക്കുറിച്ച് ബന്ധപ്പെട്ട പോലീസ് സ്റ്റേഷനിലും, Superintendent of Police-നുമുന്നിലും, District Magistrate-നുമുന്നിലും പരാതി നൽകിയിട്ടും FIR രജിസ്റ്റർ ചെയ്തില്ല.

പോലീസിന്റെ വിശദീകരണം മറ്റൊന്നായിരുന്നു. മഴയായതിനാൽ ഹർജിക്കാരൻ വഴുതി വീണതുകൊണ്ടാണ് കാലുകൾ ഒടിഞ്ഞതെന്നും പോലീസ് മർദ്ദനമില്ലെന്നും വാദിച്ചു. എന്നാൽ എക്സ്-റേ റിപ്പോർട്ടും ആരോപണങ്ങളുടെ സ്വഭാവവും പരിഗണിച്ച കോടതി ഈ വിശദീകരണം വിശ്വസനീയമല്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കി.

FIR രജിസ്റ്റർ ചെയ്യൽ അന്വേഷണം തുടങ്ങാനുള്ള വാതിൽ മാത്രമാണ്

ഈ കേസിൽ കോടതി പ്രധാനമായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയത്, FIR രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാനുള്ള ഘട്ടത്തിൽ പരാതിയുടെ സത്യാസത്യങ്ങൾ വിചാരണ ചെയ്യേണ്ടതില്ല എന്നതാണ്. പരാതി വായിക്കുമ്പോൾ ഒരു cognizable offence പ്രഥമദൃഷ്ട്യാ വെളിവാകുന്നുണ്ടോ എന്നതാണ് പ്രധാന ചോദ്യം.

കോടതി കണ്ടെത്തിയത്, ആരോപണങ്ങൾ ഒരു ഗുരുതരമായ cognizable offence-നെ സൂചിപ്പിക്കുന്നുവെന്നാണ്. അതിനാൽ FIR രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാതിരുന്നത് നിയമപരമായി അംഗീകരിക്കാനാവില്ല.

ഇത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട നിയമസന്ദേശമാണ്. FIR എന്നത് ശിക്ഷയല്ല. FIR എന്നത് അന്വേഷണത്തിന്റെ തുടക്കമാണ്. ഒരു പൗരൻ ഗുരുതരമായ പോലീസ് അതിക്രമത്തെക്കുറിച്ച് പരാതി നൽകുമ്പോൾ, പോലീസ് തന്നെ FIR രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാതെ ഇരുന്നാൽ നീതിയുടെ ആദ്യവാതിൽ അടയ്ക്കപ്പെടുന്നു.

പോലീസ് ക്രൂരത ഔദ്യോഗിക കൃത്യമല്ല

ഈ വിധിയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട നിയമനിരീക്ഷണങ്ങളിൽ ഒന്ന് sanction സംബന്ധിച്ചതാണ്.

പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കെതിരെ കേസെടുക്കാൻ Section 197 CrPC അഥവാ Section 218 BNSS പ്രകാരമുള്ള sanction ആവശ്യമാണെന്ന വാദം പല കേസുകളിലും ഉയരാറുണ്ട്. എന്നാൽ പട്‌ന ഹൈക്കോടതി ഇവിടെ വ്യക്തമായി പറഞ്ഞു: ഒരു പൗരനെ ക്രൂരമായി മർദ്ദിച്ച് കാലുകൾ ഒടിക്കുന്ന പ്രവൃത്തി ഒരു പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ ഔദ്യോഗിക കൃത്യത്തിന്റെ ഭാഗമല്ല.

അതുകൊണ്ട്, ഇത്തരത്തിലുള്ള കുറ്റാരോപണത്തിൽ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനെതിരെ prosecution തുടങ്ങാൻ sanction എന്ന കവചം ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയില്ല.

ഇത് ഭരണഘടനാപരമായി വളരെ ഗൗരവമുള്ള നിലപാടാണ്. പോലീസ് അധികാരം നിയമം നടപ്പാക്കാനുള്ളതാണ്. പൗരനെ അപമാനിക്കാനും ഭയപ്പെടുത്താനും മർദ്ദിക്കാനും ഉള്ള അനുമതി അതിലൂടെ ലഭിക്കുന്നില്ല.

Article 21 — ജീവനും സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുമുള്ള അവകാശം

കോടതി ഈ വിഷയത്തെ ഒരു സാധാരണ ക്രിമിനൽ പരാതിയായി മാത്രം കണ്ടില്ല. പോലീസ് മർദ്ദനവും FIR രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാത്തതും Article 21 പ്രകാരമുള്ള ജീവനും വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുമുള്ള അവകാശവുമായി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ടതാണെന്ന് കോടതി കണ്ടു.

Article 21 എന്നത് വെറും ജീവിക്കാൻ ഉള്ള അവകാശം മാത്രമല്ല. ഭയമില്ലാതെ, മാന്യതയോടെ, നിയമപരമായ സംരക്ഷണത്തോടെ ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശവുമാണ്. ഒരു പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ തന്നെ ആ അവകാശം ലംഘിച്ചുവെന്ന ആരോപണം വന്നാൽ, സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ഇരട്ടിയാകും.

Magistrate-ന്റെ മുമ്പേക്ക് അയക്കുന്നത് ഇവിടെ നീതിയല്ല

സാധാരണയായി FIR രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ, പരാതിക്കാരനെ Magistrate-നെ സമീപിക്കാൻ കോടതി നിർദേശിക്കാറുണ്ട്. CrPC-യിലെ Section 156(3), ഇപ്പോഴത്തെ BNSS-ലെ Section 175(3), ഇതിന് ഉപയോഗിക്കപ്പെടാറുണ്ട്.

എന്നാൽ ഈ കേസിൽ പട്‌ന ഹൈക്കോടതി വ്യത്യസ്തമായ നിലപാട് സ്വീകരിച്ചു. പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനെതിരായ ഗുരുതരമായ Article 21 ലംഘനമാണിത്. പരാതികൾ നൽകിയിട്ടും പോലീസ് FIR രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിട്ടില്ല. അതുകൊണ്ട് ഹർജിക്കാരനെ വീണ്ടും Magistrate-ന്റെ വാതിൽക്കൽ അയക്കുന്നത് “further injustice” ആയിരിക്കും എന്ന് കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.

ഇത് വളരെ ശക്തമായ judicial intervention ആണ്. എല്ലാ കേസിലും ഹൈക്കോടതി നേരിട്ട് FIR നിർദേശിക്കണമെന്നല്ല ഇതിന്റെ അർത്ഥം. എന്നാൽ പോലീസ് സംവിധാനം തന്നെ ആരോപണവിധേയമാകുമ്പോൾ, അതേ സംവിധാനത്തോട് നീതി പ്രതീക്ഷിക്കാൻ പൗരനെ നിർബന്ധിക്കാനാവില്ല എന്നതാണ് ഇതിലെ ആത്മാവ്.

“Nazi Germany” പരാമർശം: കോടതി എന്താണ് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയത്?

വിധിയിൽ കോടതി നടത്തിയ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ പരാമർശം ഇതാണ്: ഇത്തരത്തിലുള്ള പോലീസ് ക്രൂരത നിയന്ത്രിക്കപ്പെടാതെ പോയാൽ, രാജ്യത്തിന്റെ നിയമവാഴ്ചയും പൗരന്റെ ജീവനും സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുമുള്ള ഭരണഘടനാപരമായ സംരക്ഷണവും തകർന്നുപോകും; പോലീസ് സംവിധാനം Nazi Germany-യിലെ പോലീസിനെപ്പോലെയാകാനുള്ള അപകടമുണ്ടാകും.

ഈ പരാമർശം കടുത്തതായിരിക്കാം. പക്ഷേ അതിന്റെ നിയമസന്ദേശം വ്യക്തമാണ്.

പോലീസ് അധികാരം നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത ശക്തിയാകുമ്പോൾ, പൗരൻ സ്വതന്ത്രനായ വ്യക്തിയിൽ നിന്ന് ഭയപ്പെടുന്ന പ്രജയായി മാറുന്നു. ഭരണഘടന അത്തരം ഭരണത്തെ അംഗീകരിക്കുന്നില്ല.

കേരളത്തിലെ കേസുകൾക്ക് ഈ വിധിയുടെ പ്രസക്തി

പട്‌ന ഹൈക്കോടതിയുടെ വിധി കേരള ഹൈക്കോടതിക്ക് binding precedent അല്ല. എന്നാൽ പോലീസ് ക്രൂരത, FIR രജിസ്ട്രേഷൻ, പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കെതിരായ സ്വതന്ത്ര അന്വേഷണം, Article 21 ലംഘനം എന്നീ വിഷയങ്ങളിൽ ഇത് ശക്തമായ persuasive authority ആയി ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്.

പ്രത്യേകിച്ച് താഴെ പറയുന്ന സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഈ വിധി പ്രായോഗികമായി പ്രയോജനകരമാണ്:

പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനെതിരായ പരാതി പോലീസ് രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാത്തത്, പരാതിക്കാരന് മെഡിക്കൽ രേഖകൾ ഉള്ളത്, മേലധികാരികൾക്ക് പരാതി നൽകിയിട്ടും നടപടി ഇല്ലാത്തത്, പ്രാദേശിക പോലീസ് അന്വേഷിച്ചാൽ പക്ഷപാതസാധ്യതയുള്ളത്, സംഭവം custodial violence, caste abuse, illegal detention, police assault തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടത്.

ഇത്തരം കേസുകളിൽ ഹർജിക്കാരന് High Court-ൽ Article 226 പ്രകാരം സമീപിക്കുമ്പോൾ, ഈ വിധിയിലെ reasoning പ്രയോജനപ്പെടുത്താം.

ഈ വിധി നൽകുന്ന പ്രധാന നിയമസന്ദേശങ്ങൾ

ഒന്ന്, FIR രജിസ്റ്റർ ചെയ്യൽ അന്വേഷണം തുടങ്ങാനുള്ള നിയമപരമായ ആദ്യഘട്ടമാണ്; അതിനെ പോലീസ് ഇഷ്ടാനുസരണം തടയാൻ കഴിയില്ല.

രണ്ട്, പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ ക്രൂരത ഔദ്യോഗിക കൃത്യമല്ല. അതിനാൽ sanction എന്ന പ്രതിരോധം എല്ലാ സാഹചര്യത്തിലും ലഭ്യമല്ല.

മൂന്ന്, Article 21 ലംഘനം ഉൾപ്പെടുന്ന പോലീസ് അതിക്രമങ്ങളിൽ High Court-ന്റെ writ jurisdiction ശക്തമായി ഉപയോഗിക്കാം.

നാല്, പ്രതി പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായാൽ, സ്വതന്ത്രമായ അല്ലെങ്കിൽ പ്രത്യേകമായ അന്വേഷണ സംവിധാനത്തിന്റെ ആവശ്യം ഉയർത്താവുന്നതാണ്.

അഞ്ച്, നിയമവാഴ്ചയുടെ യഥാർത്ഥ പരീക്ഷണം ശക്തർക്കെതിരെ നിയമം പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടോ എന്നതിലാണ്.

ഉപസംഹാരം

Manish Kumar v. The State of Bihar എന്ന പട്‌ന ഹൈക്കോടതി വിധി ഒരു FIR ഉത്തരവ് മാത്രമല്ല. അത് ഭരണഘടനയുടെ അടിസ്ഥാന സന്ദേശമാണ്: പോലീസ് അധികാരം നിയമത്തിന് കീഴിലാണ്, നിയമത്തിന് മുകളിലല്ല.

ഒരു സാധാരണ പൗരൻ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനെതിരെ പരാതി നൽകുമ്പോൾ, അവന്റെ പരാതി കേൾക്കപ്പെടണം. അവന്റെ പരിക്ക് രേഖപ്പെടുത്തപ്പെടണം. അവന്റെ ആരോപണം അന്വേഷിക്കപ്പെടണം. പോലീസ് യൂണിഫോം നിയമപരമായ ഉത്തരവാദിത്തത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാനുള്ള കവചമല്ല.

നിയമവാഴ്ചയുടെ മഹത്വം കോടതി കെട്ടിടങ്ങളിൽ അല്ല, പോലീസ് സ്റ്റേഷന്റെ വാതിൽക്കൽ തുടങ്ങുന്നു. ആ വാതിൽ പൗരന്റെ മുന്നിൽ അടഞ്ഞാൽ, ഭരണഘടനാ കോടതി അത് തുറക്കേണ്ടതുണ്ട്.

ഈ വിധി അതിന്റെ ശക്തമായ ഓർമ്മപ്പെടുത്തലാണ്.

cvmanvilsan@gmail.com

9846288877