മാർക്സിസം കൂടാതെ കമ്മ്യൂണിസം? ഒരു മാർക്സിസ്റ്റ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് അല്ലാതിരിക്കാമോ? By Adv. C. V. Manuvilsan

ഒരു മാർക്സിസ്റ്റ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് അല്ലാതിരിക്കാമോ?

By Adv. C. V. Manuvilsan
High Court Advocate | Legal Storyteller

ഭൂമിക: ചർച്ചയ്ക്ക് തുടക്കം കുറിച്ച ചോദ്യം

ഈ ലേഖനം അഡ്വ. പി. ചന്ദ്രശേഖർ ഒരു open forum-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ചിന്താവിഷയക കുറിപ്പിനുള്ള പ്രതികരണമായാണ് എഴുതുന്നത്.

അദ്ദേഹം ഉന്നയിച്ച പ്രധാന ചോദ്യങ്ങൾ ഇവയായിരുന്നു:

1. ഒരു വ്യക്തി മാർക്സിസ്റ്റ് ആയിരിക്കുമ്പോഴും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് അല്ലാതിരിക്കാമോ?

2. എല്ലാ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകളും മാർക്സിസ്റ്റുകളായിരിക്കണമോ?

ഈ ചോദ്യങ്ങൾ നമ്മെ ചില അടിസ്ഥാന ആശയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നു:

• മാർക്സിസം എന്താണ്?

• കമ്മ്യൂണിസം എന്താണ്?

• ഇരു ആശയങ്ങളും ഒരേ കാര്യമാണോ?

• അവയെ പരസ്പരം വേർതിരിച്ചുനിർത്താനാകുമോ?

• മാർക്സിസത്തെ ഒരു വിമർശനരീതിയായി മാത്രം ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരാളെ മാർക്സിസ്റ്റ് എന്ന് വിളിക്കാനാകുമോ?

ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ലളിതമായ ഉത്തരമില്ല. കാരണം മാർക്സിസം ഒരു സാമ്പത്തിക വിശകലനരീതി മാത്രമല്ല; ചരിത്രം, വർഗ്ഗബന്ധം, ഉൽപ്പാദനസംവിധാനം, രാഷ്ട്രീയാധികാരം, സാമൂഹികപരിവർത്തനം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള സമഗ്രമായ ചിന്താസമ്പ്രദായമാണ്.

ചർച്ചയ്ക്ക് പ്രേരണയായ നിരീക്ഷണം

നിരീക്ഷണത്തിന്റെ സാരം ഇങ്ങനെയായിരുന്നു:

മാർക്സിസവും കമ്മ്യൂണിസവും ഒരേ തത്വമാണെന്ന് കരുതുന്നത് ഒരു തെറ്റിദ്ധാരണയാണ്. ചരിത്രകാരന്മാർ സാമൂഹികവികാസം പഠിക്കാൻ മാർക്സിസ്റ്റ് രീതികൾ ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. Post-modern, post-structural ചിന്തകരും മാർക്സിസ്റ്റ് വിമർശനങ്ങളിൽ നിന്ന് ആശയങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. Neo-Marxist ചിന്തകരിൽ പലരും പരമ്പരാഗത അർത്ഥത്തിൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകൾ അല്ല. അവർ ഇടതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തോട് സഹാനുഭൂതി പുലർത്തിയേക്കാം; എന്നാൽ കമ്മ്യൂണിസത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയലക്ഷ്യങ്ങളെ പൂർണമായി അംഗീകരിക്കണമെന്നില്ല.

ഈ നിരീക്ഷണം വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു സംവാദത്തിന് വഴിയൊരുക്കുന്നു.

കേരളത്തിലും പുറത്തും നിരവധി എഴുത്തുകാരെയും ചിന്തകരെയും “മാർക്സിസ്റ്റ് ബുദ്ധിജീവികൾ” എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ അവർ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി രാഷ്ട്രീയത്തെയോ വിപ്ലവപരിപാടിയെയോ പിന്തുണയ്ക്കണമെന്നില്ല.

അപ്പോൾ ചോദ്യം ഉയരുന്നു:

അവരെ മാർക്സിസ്റ്റുകൾ എന്ന് വിളിക്കാമോ?

എന്താണ് ഒരു മാർക്സിസ്റ്റ്?

ഒരു വ്യക്തിയെ മാർക്സിസ്റ്റ് എന്ന് വിളിക്കാൻ ആവശ്യമായ കുറഞ്ഞ മാനദണ്ഡം എന്താണ്?

അയാൾ:

• മാർക്സിന്റെ ചരിത്രഭൗതികവാദം അംഗീകരിക്കണമോ?

• വർഗ്ഗസമരം ചരിത്രപരിവർത്തനത്തിന്റെ പ്രധാനശക്തിയാണെന്ന് കരുതണമോ?

• കാപ്പിറ്റലിസം ചൂഷണാധിഷ്ഠിതമാണെന്ന് അംഗീകരിക്കണമോ?

• സ്വകാര്യസ്വത്തവകാശത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയ ഉൽപ്പാദനരീതി മാറ്റണമെന്ന് വിശ്വസിക്കണമോ?

• തൊഴിലാളിവർഗ്ഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയാധികാരം പിന്തുണയ്ക്കണമോ?

• അന്തിമമായി വർഗ്ഗരഹിതവും രാഷ്ട്രരഹിതവുമായ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് സമൂഹത്തെ ലക്ഷ്യമാക്കണമോ?

ഈ ഘടകങ്ങളിൽ ചിലത് മാത്രം സ്വീകരിച്ചാൽ ഒരാളെ മാർക്സിസ്റ്റ് എന്ന് വിളിക്കാമോ?

അതോ മാർക്സിസത്തിന്റെ അന്തിമ രാഷ്ട്രീയലക്ഷ്യം അംഗീകരിക്കുമ്പോഴേ ആ വിശേഷണം യുക്തിസഹമാകൂ?

ഒരു മാർക്സിസ്റ്റ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് അല്ലാതിരിക്കാമോ?

എന്റെ നിലപാട് ഇതാണ്:

മാർക്സിസത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന രാഷ്ട്രീയലക്ഷ്യം അംഗീകരിക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് കമ്മ്യൂണിസത്തെ പൂർണമായി തള്ളിക്കളയാൻ പ്രയാസമാണ്.

എന്തുകൊണ്ട്?

മാർക്സിസം ഒരു നിരൂപണോപാധി മാത്രമല്ല. അത് സമൂഹത്തെ മനസ്സിലാക്കുകയും മാറ്റുകയും ചെയ്യാനുള്ള ഒരു പ്രയോഗതത്വവുമാണ്.

മാർക്സിസ്റ്റ് ചിന്തയുടെ കേന്ദ്രത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നത്:

• വർഗ്ഗസമരം;

• ഉൽപ്പാദനോപാധികളുടെ ഉടമസ്ഥത;

• തൊഴിലിന്റെ ചൂഷണം;

• മൂലധനസമാഹരണം;

• വർഗ്ഗാധിപത്യം;

• സാമൂഹികപരിവർത്തനം

എന്നിവയാണ്.

മാർക്സിസത്തിന്റെ അന്തിമ സാമൂഹികലക്ഷ്യം സാധാരണയായി വർഗ്ഗരഹിതവും ചൂഷണരഹിതവും രാഷ്ട്രരഹിതവുമായ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് സമൂഹമായി വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്നു.

അതുകൊണ്ട് ഒരു വ്യക്തി മാർക്സിസത്തിന്റെ വിശകലനരീതികളെ മാത്രം സ്വീകരിക്കുകയും അതിന്റെ രാഷ്ട്രീയപരിവർത്തനലക്ഷ്യം നിരസിക്കുകയും ചെയ്താൽ, അയാളെ പൂർണ അർത്ഥത്തിൽ മാർക്സിസ്റ്റ് എന്ന് വിളിക്കാമോ എന്ന ചോദ്യം ന്യായമാണ്.

അയാൾ മാർക്സിൽ നിന്ന് സ്വാധീനം ഉൾക്കൊണ്ട ചിന്തകനായിരിക്കാം.

അയാൾ Marxian analyst ആയിരിക്കാം.

അയാൾ Neo-Marxist ആയിരിക്കാം.

എന്നാൽ അതുകൊണ്ട് മാത്രം അയാൾ പരമ്പരാഗത അർത്ഥത്തിൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മാർക്സിസ്റ്റ് ആകണമെന്നില്ല.

മാർക്സിസത്തിന്റെ അന്തിമലക്ഷ്യം: വർഗ്ഗരഹിത സമൂഹം

മാർക്സിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയചിന്തയിൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് സമൂഹം സാധാരണയായി ചുവടെപ്പറയുന്ന സവിശേഷതകളോടെ പ്രതിപാദിക്കപ്പെടുന്നു:

• ഉൽപ്പാദനോപാധികളിലുള്ള സ്വകാര്യാധിപത്യത്തിന്റെ അവസാനിപ്പിക്കൽ;

• വർഗ്ഗചൂഷണത്തിന്റെ നിവാരണം;

• തൊഴിലിന്റെ ഫലം കുറച്ച് ആളുകളുടെ കൈകളിൽ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന വ്യവസ്ഥയുടെ പരിവർത്തനം;

• സാമ്പത്തികവും സാമൂഹികവുമായ അസമത്വങ്ങളുടെ ഇല്ലാതാക്കൽ;

• വർഗ്ഗരഹിത സാമൂഹികക്രമം;

• ഒടുവിൽ രാഷ്ട്രത്തിന്റെ നിർബന്ധാധികാരത്തിന്റെ ക്ഷയം.

ഇവയാണ് മാർക്സിസത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയപരിവർത്തന ദിശ.

അപ്പോൾ ഒരു മാർക്സിസ്റ്റ് ഈ അന്തിമലക്ഷ്യം നിരസിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അയാൾ പിന്തുടരുന്നത് മാർക്സിസമാണോ, മാർക്സിസ്റ്റ് വിമർശനരീതിയുടെ ഭാഗങ്ങളോ എന്നതാണ് പരിശോധിക്കേണ്ടത്.

എല്ലാ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകളും മാർക്സിസ്റ്റുകളായിരിക്കണമോ?

അല്ല.

കമ്മ്യൂണിസം എന്ന ആശയം മാർക്സിന് മുമ്പും നിലനിന്നിരുന്നു.

പൊതുസ്വത്ത്, സമത്വം, കൂട്ടായ ജീവിതം, ചൂഷണരഹിത സമൂഹം തുടങ്ങിയ ആശയങ്ങൾ പല മതപരവും തത്വചിന്താപരവും സാമൂഹികവുമായ പാരമ്പര്യങ്ങളിൽ കാണാം.

അതുകൊണ്ട് ഒരു വ്യക്തി കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ആശയം പിന്തുണയ്ക്കുമ്പോഴും മാർക്സിസ്റ്റ് ആവണമെന്നില്ല.

അനാർക്കിസ്റ്റ് കമ്മ്യൂണിസം

Anarchist Communism മാർക്സിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രപരിവർത്തന മാതൃകയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ ഒരു സമീപനമാണ്.

അനാർക്കിസ്റ്റ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകൾ:

• സ്വകാര്യസ്വത്ത് വിമർശിക്കുന്നു;

• വർഗ്ഗാധിപത്യം നിരസിക്കുന്നു;

• കൂട്ടായ ഉടമസ്ഥതയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു;

• എന്നാൽ കേന്ദ്രീകൃത രാഷ്ട്രാധികാരത്തെയും പാർട്ടി നിയന്ത്രിത ഇടക്കാലഭരണത്തെയും സംശയത്തോടെ കാണുന്നു.

അതിനാൽ അവർ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകൾ ആയിരിക്കാം; പക്ഷേ മാർക്സിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയരേഖ പിന്തുടരണമെന്നില്ല.

ക്രിസ്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസം

Christian Communism സമത്വം, പങ്കിടൽ, ദരിദ്രരോടുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം, പൊതുസമ്പത്ത് തുടങ്ങിയ ആശയങ്ങളെ ക്രിസ്തീയപാരമ്പര്യത്തിൽ നിന്ന് വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നു.

പ്രാചീന ക്രിസ്ത്യൻ കൂട്ടായ്മകളിലെ പങ്കുവെക്കൽരീതികളും ദരിദ്രകേന്ദ്രിതമായ മതബോധനങ്ങളും ഈ സമീപനവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടാറുണ്ട്.

ഇവിടെ കമ്മ്യൂണിസം വർഗ്ഗസമരത്തിൽ നിന്നോ ചരിത്രഭൗതികവാദത്തിൽ നിന്നോ അല്ല, മതധാർമികതയിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിയുന്നത്.

അതിനാൽ:

ഒരു വ്യക്തിക്ക് മാർക്സിസ്റ്റ് അല്ലാതെയും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ആകാം.

മാർക്സിസം കമ്മ്യൂണിസത്തിലേക്കുള്ള ഏക മാർഗമാണോ?

ഇതും വിവാദപരമായ ചോദ്യമാണ്.

മാർക്സിന്റെ രചനകളിൽ കാപ്പിറ്റലിസത്തിന്റെ സാമ്പത്തികഘടന, തൊഴിലിന്റെ ചൂഷണം, surplus value, വർഗ്ഗവിരോധം, ചരിത്രപരിവർത്തനം എന്നിവ വിശദമായി പരിശോധിക്കപ്പെടുന്നു.

Das Kapital പ്രധാനമായും കാപ്പിറ്റലിസ്റ്റ് ഉൽപ്പാദനരീതിയുടെ വിമർശനാത്മക പഠനമാണ്.

The Communist Manifesto വർഗ്ഗസമരത്തെയും തൊഴിലാളിവർഗ്ഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയസംഘടനയെയും സാമൂഹികപരിവർത്തനത്തെയും കൂടുതൽ നേരിട്ട് അവതരിപ്പിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയരേഖയാണ്.

മാർക്സിസത്തിന്റെ പ്രത്യേകതയായി “scientific socialism” ചൂണ്ടിക്കാട്ടപ്പെടാറുണ്ട്. സമൂഹപരിവർത്തനം വെറും ധാർമിക ആഗ്രഹമല്ലെന്നും ചരിത്രപരവും സാമ്പത്തികവുമായ വൈരുധ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് രൂപപ്പെടുന്ന പ്രക്രിയയാണെന്നും ഈ സമീപനം വാദിക്കുന്നു.

എന്നാൽ കമ്മ്യൂണിസത്തിലേക്കുള്ള ഏക മാർഗം മാർക്സിസം മാത്രമാണെന്ന് എല്ലാവരും അംഗീകരിക്കുന്നില്ല.

അനാർക്കിസ്റ്റുകളും മതാധിഷ്ഠിത കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകളും utopian socialists-ഉം മറ്റ് ഇടതുപക്ഷപാരമ്പര്യങ്ങളും വ്യത്യസ്ത വഴികൾ മുന്നോട്ടുവെച്ചിട്ടുണ്ട്.

വിപ്ലവത്തെ നിരസിച്ചാലും മാർക്സിസ്റ്റാകാമോ?

ഇന്നത്തെ പ്രധാന ചോദ്യങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്.

ഒരു വ്യക്തി:

• മാർക്സിന്റെ കാപ്പിറ്റലിസം വിമർശനം അംഗീകരിക്കുന്നു;

• വർഗ്ഗഅസമത്വം ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു;

• തൊഴിലിന്റെ ചൂഷണം പഠിക്കുന്നു;

• ചരിത്രഭൗതികവാദത്തിൽ നിന്ന് ആശയങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നു;

എന്നാൽ:

• വിപ്ലവം നിരസിക്കുന്നു;

• കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി രാഷ്ട്രീയത്തെ തള്ളുന്നു;

• വർഗ്ഗരഹിത സമൂഹത്തെ പ്രായോഗികലക്ഷ്യമായി കാണുന്നില്ല;

• സ്വകാര്യസ്വത്തിന്റെ പൂർണമായ ഇല്ലാതാക്കലിനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നില്ല.

അപ്പോൾ അയാൾ മാർക്സിസ്റ്റാണോ?

ഇവിടെയാണ് “Marxist”, “Marxian”, “Neo-Marxist”, “Post-Marxist” എന്നീ വിശേഷണങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം പ്രസക്തമാകുന്നത്.

മാർക്സിന്റെ ആശയങ്ങളെ ഒരു വിമർശനോപാധിയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന എല്ലാവരും ഒരേ രാഷ്ട്രീയലക്ഷ്യം പങ്കിടണമെന്നില്ല.

“മാർക്സിസ്റ്റ് ബുദ്ധിജീവി” എന്ന വിശേഷണം അർത്ഥം നഷ്ടപ്പെടുന്നുണ്ടോ?

ഇന്ന് “മാർക്സിസ്റ്റ് ബുദ്ധിജീവി” എന്ന പദം വളരെ വിപുലമായ അർത്ഥത്തിൽ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു.

മാർക്സിന്റെ ഏതെങ്കിലും ആശയം ഉപയോഗിക്കുന്നവരെയും കാപ്പിറ്റലിസത്തെ വിമർശിക്കുന്നവരെയും ഇടതുപക്ഷ നിലപാട് സ്വീകരിക്കുന്നവരെയും പലപ്പോഴും മാർക്സിസ്റ്റ് എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

എന്നാൽ അവർ:

• വിപ്ലവത്തെ പിന്തുണയ്ക്കണമെന്നില്ല;

• പാർട്ടി രാഷ്ട്രീയത്തെ അംഗീകരിക്കണമെന്നില്ല;

• കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രമാതൃകയെ പിന്തുണയ്ക്കണമെന്നില്ല;

• മാർക്സിസത്തിന്റെ അന്തിമ സാമൂഹികലക്ഷ്യത്തെ അംഗീകരിക്കണമെന്നില്ല.

അപ്പോൾ ഈ വിശേഷണം ഒരു കൃത്യമായ രാഷ്ട്രീയപരിഭാഷയാണോ?

അതോ പൊതുവായ ബൗദ്ധികവർഗ്ഗീകരണമാത്രമാണോ?

ഒരു വ്യക്തി മാർക്സിന്റെ വിശകലനരീതികളെ ഉപയോഗിക്കുന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം മാർക്സിസത്തിന്റെ മുഴുവൻ രാഷ്ട്രീയപദ്ധതി അംഗീകരിക്കുന്നുവെന്ന് പറയാനാവില്ല.

മാർക്സിസം ഒരു അഭിപ്രായമോ പ്രയോഗദൗത്യമോ?

മാർക്സിസത്തെ വെറും അഭിപ്രായമായി ചുരുക്കാനാകില്ല.

മാർക്സിസ്റ്റ് ചിന്തയിലെ പ്രസിദ്ധമായ നിലപാട് ലോകത്തെ വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നതിൽ മാത്രം നിൽക്കാതെ അതിനെ മാറ്റുക എന്നതാണ്.

അതിനാൽ മാർക്സിസം:

• ഒരു ചരിത്രവായനയാണ്;

• ഒരു സാമ്പത്തികവിശകലനമാണ്;

• ഒരു രാഷ്ട്രീയവിമർശനമാണ്;

• ഒരു സാമൂഹികപരിവർത്തനപദ്ധതിയാണ്.

ഈ അവസാനഘടകം ഒഴിവാക്കിയാൽ മാർക്സിസത്തിന്റെ പ്രയോഗപരമായ സ്വഭാവം ദുർബലമാകുന്നു.

എന്നാൽ അതുകൊണ്ട് മാർക്സിൽ നിന്ന് ഭാഗികമായി ആശയങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നവരെ ബൗദ്ധികമായി നിരസിക്കണമെന്നില്ല.

അവരെ കൂടുതൽ കൃത്യമായി വിശേഷിപ്പിക്കുകയാണ് ഉചിതം.

അവസാനചിന്ത: പ്രശ്നം മാർക്സിസത്തിലാണോ, വ്യാഖ്യാനങ്ങളിലാണോ?

ഈ സംവാദം ചില പ്രധാന ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തുന്നു:

• മാർക്സിസത്തിന് കമ്മ്യൂണിസത്തെ നിരസിച്ചുകൊണ്ട് നിലനിൽക്കാനാകുമോ?

• ഒരു മാർക്സിസ്റ്റ് വിപ്ലവലക്ഷ്യം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ അയാൾ Post-Marxist ആകുന്നുവോ?

• ഇന്നത്തെ “മാർക്സിസ്റ്റ് ബുദ്ധിജീവികൾ” മാർക്സിസത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയലക്ഷ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് അകന്നുപോയവരാണോ?

• മാർക്സിസ്റ്റ് ആശയങ്ങൾ സാമൂഹികശാസ്ത്രപരമായ വിശകലനോപാധിയായി മാത്രം ഉപയോഗിക്കാമോ?

• കമ്മ്യൂണിസത്തെ അംഗീകരിക്കാത്ത മാർക്സിസം അപൂർണമാണോ?

• മാർക്സിസം ഒരു closed doctrine ആണോ, നിരന്തരം പരിണമിക്കുന്ന critical tradition ആണോ?

എന്റെ നിലപാട് ഇതാണ്:

ഒരു വ്യക്തിക്ക് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് അല്ലാതെയും മാർക്സിൽ നിന്ന് ആഴത്തിൽ സ്വാധീനം ഉൾക്കൊള്ളാം. എന്നാൽ മാർക്സിസത്തിന്റെ മുഴുവൻ രാഷ്ട്രീയലക്ഷ്യവും അംഗീകരിക്കാതെ തന്നെ “മാർക്സിസ്റ്റ്” എന്ന വിശേഷണം ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ, അതിന്റെ അർത്ഥം വ്യക്തമാക്കേണ്ട ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ട്.

അതേസമയം:

ഒരു വ്യക്തിക്ക് മാർക്സിസ്റ്റ് അല്ലാതെയും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ആകാം.

കമ്മ്യൂണിസം മാർക്സിസത്തേക്കാൾ പഴക്കമുള്ളതും വിശാലമായതുമായ ഒരു സമത്വചിന്താപാരമ്പര്യമാണ്.

നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായം എന്താണ്?

ഒരു വ്യക്തി കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് അല്ലാതെയും മാർക്സിസ്റ്റ് ആകാമോ?

മാർക്സിസത്തെ ഒരു നിരൂപണരീതിയായി മാത്രം സ്വീകരിക്കുന്നത് മതിയോ?

അതോ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് സാമൂഹികലക്ഷ്യം അംഗീകരിക്കുമ്പോഴേ ഒരാളെ യഥാർത്ഥ മാർക്സിസ്റ്റ് എന്ന് വിളിക്കാനാകൂ?

നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായം comment section-ൽ രേഖപ്പെടുത്തുക.

ലേഖനം ചർച്ചയ്ക്ക് യോഗ്യമാണെന്ന് തോന്നിയാൽ മറ്റുള്ളവരുമായി പങ്കുവയ്ക്കുക.

---

Adv. C. V. Manuvilsan
High Court Advocate | Legal Storyteller
Lex Loci Associates

---

Disclaimer: ഈ ലേഖനം രാഷ്ട്രീയതത്വചിന്തയെക്കുറിച്ചുള്ള ആശയപരമായ സംവാദമാണ്. ഇതിലെ നിലപാടുകൾ വിമർശനത്തിനും വ്യത്യസ്ത വ്യാഖ്യാനങ്ങൾക്കും വിധേയമാണ്.